چهارشنبه، آذر ۰۹، ۱۳۹۰

علیه فراموشی (بررسی تجربه‏ی کمیسیون‏های حقیقت و دادخواهی)- منیره برادران ، چاپ دوم زمستان 1389 - انتشارات بنیاد آرمانشهر


کتاب «علیه فراموشی» اثر تحقیقی از خانم منیره برادران (جامعه شناس) برای دومین بار در افغانستان از طرف بنیاد آرمان شهر به چاپ رسید. چاپ قبلی آن در زمستان 1385 (2007) در  209 صفحه نشر شده بود که به زودی نایاب شد.
محور اصلی کتاب را دو موضوع مهم تشکیل می ‏دهد: «حقیقت» و «دادخواهی».  برادران در مقدمه کتاب می‏ نویسد: «آیا چالش با گذشته، برای زنده کردن رنج ‏های گذشته است یا هدف دیگری دارد؟ این کار چگونه باید صورت گیرد؟ چه درس‏ هایی می ‏توان از گذشته آموخت؟ چگونه می‏ شود از تکرار گذشته جلوگیری کرد؟» در واقع محور بحث‏ های کتاب کمیسیون ‏های حقیقت و آشتی بعد از فروپاشی رژیم های کودتایی و خود کامه در سه دهه اخیر قرن بیستم است. نویسنده شرح می‏ دهد که چه گونه مردم بعد از فروپاشی این رژیم ها در پی باز جویی از حقیقت گمشدگان، تجاوز ها، بی ‏عدالتی ها و… صدای خود را بلند کردند. و این که تا هنوز تجربه کمیسیون حقیقت و دادخواهی درکشورهای امریکای لاتین و برخی کشور های دیگر (آرژانتین، شیلی، افریقای جنوبی، السالوادور، گواتمالا، پرو، هائیتی، اوگاندا، چاد، سری لئون، سری لانکا و مراکش) چه گونه بوده، چه موانعی سد راه آن ها قرار داشت، به چه نتایجی دست یافتند و عاقبت کار جنایت کاران به کجا رسید؟ نگارنده فعالیت کمیسیون های حقیقت و دادخواهی را اصلی ترین مرجع و منبع اظهارات خانواده قربانیان، شاهدان و باز ماندگان آن‏ها می‏ داند.
در بخش دیگر کتاب نگارنده از کارکرد کمیسیون‏های حقیقت که در آن رابطه حقیقت و آشتی، ضعف ها و محدودیت‏ ها، خشونت‏ های اعمال شده از طرف گروه ‏های مخالف، انعکاس دخالت‏ های خارجی در گزارش کمیسیون، کمیسیون حقیقت و مسأله ی تجاوز به زنان و روش و تکنیک ‏های کار  را مورد پژوهش قرار می‏ دهد.
مسأله دوم کتاب دادخواهی است که در آن در مورد: 1) کمیسیون حقیقت و محاکمات ملی، 2) کمیسیون حقیقت و مجازات بین المللی بحث می‏ شود: در این جا کارکرد سه دادگاه مهم بین المللی؛ دادگاه نورمبرگ، دادگاه بلژیک و دادگاه کیفری بین المللی توضیح داده شده  و نقش این دادگاه ها در  محاکمات بین المللی جنایت کاران توضیح داده شده است.